مقدمه
توسعه وب (Web Development) دنیای گسترده و پویایی است که از ساخت یک صفحه شخصی ساده تا طراحی اپلیکیشنهای پیچیده سازمانی را در بر میگیرد. برای درک بهتر این حوزه، باید آن را به بخشهای مختلف تقسیم کرد.
۱. معماری کلاینت-سرور (Client-Server Architecture)
اساسیترین مفهوم در وب، رابطه بین کلاینت و سرور است.
- کلاینت (Client): همان مرورگر شما (Chrome, Firefox, Safari) در کامپیوتر یا موبایل است که درخواستها را ارسال میکند.
- سرور (Server): کامپیوتری قدرتمند که فایلهای وبسایت روی آن ذخیره شده و به درخواستهای کلاینت پاسخ میدهد.
- پروتکل HTTP/HTTPS: زبانی است که کلاینت و سرور از طریق آن با هم صحبت میکنند.
۲. توسعه سمت کاربر (Frontend Development)
فرانتاند بخشی از وبسایت است که کاربران مستقیماً با آن تعامل دارند. این بخش شامل هر چیزی است که در مرورگر دیده میشود.
سهگانه اصلی فرانتاند:
- HTML (HyperText Markup Language): ساختار و اسکلتبندی صفحه.
- CSS (Cascading Style Sheets): ظاهر، رنگها، فونتها و چیدمان (Layout).
- JavaScript: ایجاد تعامل و پویایی (مثلاً منوهای کشویی، اسلایدرها و اعتبارسنجی فرمها).
فریمورکهای مدرن:
امروزه برای سرعت بخشیدن به توسعه، از کتابخانهها و فریمورکهایی مثل React، Vue.js یا Angular استفاده میشود که مدیریت کدهای پیچیده را آسانتر میکنند.
۳. توسعه سمت سرور (Backend Development)
بکاند "مغز" وبسایت است که در پشت صحنه فعالیت میکند. وظیفه اصلی آن مدیریت دادهها، امنیت و منطق برنامه است.
- زبانهای برنامهنویسی: زبانهایی مثل Python (با فریمورک Django/Flask)، JavaScript (با Node.js)، PHP (با Laravel) و Ruby.
- پایگاه داده (Database): محلی برای ذخیره اطلاعات کاربران، محصولات و مطالب. پایگاههای داده به دو دسته کلی تقسیم میشوند:
- SQL (رابطهای): مثل MySQL و PostgreSQL.
- NoSQL (غیررابطهای): مثل MongoDB.
۴. رابط برنامهنویسی اپلیکیشن (API)
APIها مانند پل ارتباطی بین بخشهای مختلف عمل میکنند. محبوبترین نوع آنها REST API است که به فرانتاند اجازه میدهد دادهها را از بکاند درخواست کرده و نمایش دهد، بدون اینکه نیاز باشد کل صفحه دوباره بارگذاری شود.
۵. استقرار و مدیریت (Deployment & DevOps)
پس از کدنویسی، وبسایت باید در دسترس عموم قرار بگیرد:
- Hosting: اجاره فضایی روی یک سرور برای قرار دادن فایلها.
- Domain: نام وبسایت شما (مثلاً www.google.com).
- Git & GitHub: سیستمهای کنترل نسخه که به برنامهنویسان اجازه میدهند تغییرات کد را ردیابی کرده و به صورت تیمی روی یک پروژه کار کنند.
۶. مسیر یادگیری (Roadmap)
برای تبدیل شدن به یک توسعهدهنده وب، بهتر است ابتدا با مفاهیم پایه HTML/CSS شروع کنید، سپس به سراغ JavaScript بروید و در نهایت بر اساس علاقه، مسیر Frontend یا Backend (و یا هر دو که به آن Full Stack میگویند) را انتخاب کنید.